1
کارشناس ارشد مهندسی عمران، برنامهریزی حملونقل، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2
کارشناس ارشد عمران، راه و ترابری، دانشگاه علم و صنعت ایران، دکتری مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
در سالهای اخیر، یکی از بزرگترین اهداف برنامهریزی و طراحی شهری، کاهش خودرو محوری به منظور ایجاد پایداری و سرزندگی در شهرهاست. در دنیا توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی (TOD) به عنوان یکی از مناسبترین انواع توسعهها شناخته میشود. توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی نقطه پایانی بر مشکلات شهرهای امروزی نیست، لیکن میتواند آغازی بر بهبود وضعیت کنونی شهرها باشد. با وجود پتانسیل چنین توسعهای و امکان بهرهمندی از مزایای آن، شهر تهران نتوانسته است از ایستگاههای حمل و نقل عمومی مانند مترو و اتوبوسهای تندرو برای دستیابی به چنین رویکردی در توسعه استفاده کند. بدینترتیب وجود مترو در محلات شهری تهران نه تنها در ایجاد محلات جذاب، انسانمحور و مبتنی بر رویکرد توسعه پایدار موثر نبوده، بلکه مشکلات ترافیکی و اجتماعی فراوانی را نیز بر محلههای اطراف آن تحمیل کرده است. در این مطالعه با در نظرگیری اصول 8گانه TOD به بررسی نیازسنجی توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی در محدوده میدان راهآهن تهران بر اساس استاندارد TOD پرداخته شده است. با توجه به امتیازات کسب شده توسط شاخصهای TOD در محدوده میدان راهآهن، در وضع موجود امتیاز TOD محدوده پایینتر از استاندارد برنزی است و پتانسیل بهبود آن تا استاندارد نقرهای وجود دارد. از اینرو توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی در این محدوده امکانپذیر است. راهکار پیشنهادی توسعه این محدوده بصورت کلی ایجاد فضای مطلوب پیادهروی و دوچرخهسواری و ارتباط مناسب پیادهروها و مسیرهای دوچرخه از ایستگاههای راهآهن و مترو به پایانه معین، پایانه متمرکز پیشنهادی تاکسی و کاربریهای مختلط پیشنهادی در محدوده معابر شوشغربی، بهداری و کارگرجنوبی میباشد.
راهنمای ملی توسعه مبتنی بر حملونقل عمومی، 1397، شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.
استاندارد TOD، 1397، کمیته TOD شورای شهر تهران.
مهندسین مشاور رهیافت اندیشه فردا، 1397، نیازسنجی توسعه حملونقل عمومی میدان راهآهن در محدوده خیابانهای کارگر، بهداری و شوش غربی با رویکرد TOD.
Newman, P., Jeffrey K., 2006, Urban Design to Reduce Automobile Dependence, Opolis: An International Journal of Suburban and Metropolitan Studies, Vol. 2, Issue 1.
Belzer, D. & Autler, G., 2002, Transit Oriented Development: Moving From Rhetoric to eality, A discussion paper prepared for the Brooking Institution Center on Urban and Metropolitan Policy and The Great American Station Foundation, Washington, DC.
Still, T., 2002, Transit-Oriented Development: Reshaping America’s Metropolitan Landscape. On Common Ground, Winter, 44-47.
Calthrope, P., 1993, the Next American Metropolis (Ecology, Community and American Dream). Princeton, N.J: Princeton Architectural Press.
Nelson, D., Niles, J., Hibshoosh, A., 2001, A New Planning Template for Transit-Oriented Development, MTI Report 01-12, San Jos é State University.
Chisholm, G., 2002, Transit-Oriented Development and Joint Development in the United States: A Literature Review, Research Board of the National Academies, TCRP Project H-27, Legal Research Digest, 52, 1-9.
Newman, P., Kenworthy, J., 1999, Sustainability and Cities: Overcoming Automobile Dependence, USA: Island Press.
Nolon, J. R., Nolon, J. C., 2008, Enhanced TOD: Connecting Transportation And Land Use Planning, New York Transportation Journal, 7(2), 8-15.
Cervero, R., 1998, The Transit Metropolis: A Global Inquiry, USA: Island Press.
11- Knowles, R. D., 2012, Transit Oriented Development in Copenhagen, Denmark: From the Finger Plan to Ørestad, Transport Geography.
Muto, M., 2020, JTTRI International Seminar on Railway and Area Development in Manila.
Yoshinobu, F., 2022, TOD in Japan Role of Private Railroad Company: Regional Development through Leveraging Synergy Between Transport Network and Urban Development Projects, World Bank’s GEF6 - TOD Workshop in Beijing, July 15-19.
Asian Development Bank, 2022, Reimaging The Future of Transport Across Asia and the Pacific.
Boroski, J., 2002, Parking and TOD: Challenges and Opportunities; California Statewide Transit Oriented Development Study: Factors for Success in California, Business, Transportation and Housing Agency, CalTrans, Website: dot.ca.gov.
Cervero, R., Murphy, S., Ferrel, C., Goguts, N., Tsai, Y., Arrington, G.B., Boroski, J., M., Mckay, S., Witenstein, N., 2004, Transit-Oriented Development in the United States: Experiences, Challenges, and Prospects, USA: Transportation Research Board.
Institute for Transportation and Development Policy TOD Standard, 2017, 3rd ed. New York: ITDP.
