مهندسی ترافیک

مهندسی ترافیک

مطالعه تطبیقی مدل‫های انتخاب وسیله سفر جهت راهکارهای مدیریتی: نمونه موردی سفرهای کاری اوج صبح در کلانشهر شیراز و مشهد‬‬‬‬

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسین عبداللهی 1
امیر رضا ممدوحی 2
علی پایدار 3
1 کارشناس ارشد حمل ‫و نقل، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملارد، تهران، ایران‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
2 گروه برنامه‌ریزی حمل و نقل، دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استادیار، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملارد، تهران، ایران
چکیده
برنامه ‏ریزان حمل ‫و نقل همواره به دنبال استفاده از عامل زمان در فرآیند برنامه‏ ریزی هستند. بنابراین، با هدف تنظیم زمان سفر، از مدل زمان‏ روز استفاده‏ می کنند. پژوهش حاضر نیز با بهره‫ گیری از مدل زمان‫ روز، به مطالعه تطبیقی مدل ‫های انتخاب وسیله سفر در نمونه موردی هدف سفر کار در بازه زمانی اوج صبح در دو کلانشهر شیراز و مشهد می‫ پردازد. این پژوهش، از نوع کاربردی بوده و با استفاده از روش اسنادی و مطالعه موردی به اجرا در آمده است. کلانشهر شیراز، منطقه مطالعاتی پژوهش حاضر را تشکیل می‏‏ دهد. بنابراین، داده‏ های مطالعات جامع حمل ‫و نقل و ترافیک کلانشهر شیراز برای بررسی مدل زمان ‏روز مورد تحلیل قرار گرفت. برای تحلیل از مدل‫ های انتخاب گسسته، مدل لوجیت چندگانه در قالب نرم ‫افزار «Nlogit» استفاده شد. یافته ‫ها نشان داد که بیشترین حجم وسایل نقلیه در باز‫ه زمانی اوج صبح مربوط به سواری شخصی است. همچنین نتایج پژوهش حاکی از آن است که با افزایش متغیر سرانه مالکیت سواری شخصی میزان تمایل افراد به استفاده از وسیله نقلیه شخصی افزایش و میزان تمایل آن‫ها به استفاده از اتوبوس و دوچرخ در این بازه زمانی کاهش می ‫یابد. همچنین اگر مسافت مبدا تا مقصد افزایش پیدا کند مطلوبیت استفاده از تاکسی کم می‫ شود. از این ‫رو، برنامه ‫ریزی و سیاستگذاری در حوزه حمل ‫و نقل به منظور کاهش ترافیک و ارتقای کیفیت سفر در ساعات اوج صبح نیازمند اتخاذ رویکردی جامع و چندجانبه است. این امر با آموزش و فرهنگ‌سازی همگانی جهت استفاده از وسایل نقلیه پاک و حمل‫ و نقل عمومی، کاهش وابستگی به سواری شخصی و نهادینه شدن آن در جامعه میسر می ‫شود. همچنین توسعه و تصویب راهکار‏های مناسب جهت مدیریت تقاضای سفر، بهبود وضعیت حمل و نقل و نیز آگاهی بخشی به مؤسسات خدمات ‏رسانی در خصوص زمان شروع سفر در ساعات اوج یا غیر اوج به منظور افزایش سرعت در عملکرد آن‏ها توصیه می‫ گردد.
کلیدواژه‌ها
مدل زمان‏روز
لوجیت چندگانه
تحلیل تقاضا
تفکیک سفر
مدل‫سازی چهار مرحله‏ای سفر‬‬
  • مدل‌سازی و تحلیل تقاضای سفر، افندی‏زاده، شهریار؛ عبدالمنافی، سیدابراهیم، 1397، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، 28.

 

  • برنامه‫ریزی مهندسی حمل‌ونقل و تحلیل جابه‌جایی مواد، سیدحسینی، سید محمد، 1395، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، 140.

 

  • مطالعه تطبیقی عوامل مؤثر در انتخاب شیوه سفر با استفاده از رویکرد مدل زمان روز- مورد کلان‌شهر شیراز. عبداللهی، حسین، 1400. پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده فنی‫و‫مهندسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملارد.

 

  • مدل زمان روز در فرایند برنامه‏ریزی حمل‏ونقل شهری در مرحله انتخاب وسیله سفر در رویکرد چهار مرحله‏ای‏. نصیری، سعید، 1397. پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران و محیط‌زیست. دانشگاه تربیت مدرس.

 

  • نشریه مهندسی امیرکبیر، 1400، مدل زمان روز، رویکردی متفاوت جهت شناسایی عوامل مؤثر در انتخاب وسیله افراد، نمونه موردی شهر مشهد، 53(11)، 1-15.

 

  • حبیب آگهی، قاسم؛ پیرویان، فریدالدین؛ سلطانی، علی؛ صفوی، سید علی‌اکبر؛ عظیمی فر، سیده زهره؛ شفاهی، یوسف؛ عسکری، سجاد؛ بنایی اردکانی، فاطمه؛ شایگان، مریم. (1399). طرح بهنگام سازی مطالعات جامع حمل‌ونقل و ترافیک درون‌شهری شیراز (شماره گزارشTTRC_10-5_97-05-11) معاونت حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری شیراز.

 

  • معاونت برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه‫انسانی (1398). سالنامه آماری شهرداری شیراز 1397. بازیابی شده در تاریخ 20/07/1399، قابل‌دسترس در:

https://shiraz.ir/Modules/ShowFramework.aspx?FrameworkPageType=SEC&RelFacilityId=1115&TabID=247

 

  • Travel estimation techniques for urban planning, Martin, W.A., And McGuckin, N. A., 1998, National Academy press Washington, DC.
  • Engelson, L., & Amelsfort, D. V., 2011, The role of volume-delay functions in forecast and evaluation of congestion charging schemes: application to Stockholm, European Transport Conference 2011 Association for European Transport (AET) Transportation Research Board.

 

  • Pendyala, R.M., 2002, Time of Day Modeling Procedures for Implementation in FSUTMS, University of Florida, Tampa, FL33620.

 

  • Transportation Research Part E, 2003, A model for time of day and mode choice using error components logit, 39, no. 3, pp. 245-268.

 

  • Journal of Transport Geography, 2020, Joint estimation of mode and time of day choice accounting for arrival time flexibility, travel time reliability and crowding on public transport, Vol. 87, no. 102793, pp.1-23. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2020.102793

 

  • Transportation Research Part A: Policy and Practice, 2017, Commercial vehicles time of day choice behavior in urban areas, Vol. 102, pp. 68-83.
  • KSCE Journal of Civil Engineering, 2017, Modeling the choice of time-of-day for joint social-recreational activities, 21, no. 7, pp. 2859-2867.

 

  • Transportation Research Procedia, 2020, It was twenty years ago today: Revisiting time-of-day choice in the Netherlands, Vol. 49, pp. 119-129. doi:10.1016/j.trpro.2020.09.011

 

  • Case Studies on Transport Policy, 2019, Success factors in the introduction of an intermodal passenger transportation system connecting high-speed rail with intercity bus services, Vol.7, no.4, pp. 708-717. https://doi.org/10.1016/j.cstp.2019.10.001.

 

  • International Journal of Transportation Engineering, 2021, Bicycle Demand: A Gender Analysis for Tehran, Iran, Vol. 8, no.3, pp. 211-223. doi: 10.22119/ijte.2020.119098.1391.

 

  • Travel Behaviour and Society, 2018, Impacts of internal migration, household registration system, and family planning policy on travel mode choice in China, Vol.13. pp. 128-143. doi: 10.

1016/j.tbs.2018.07.003.