مهندسی ترافیک

مهندسی ترافیک

نقش آموزش‌های مبتنی بر وب در بهبود رفتارهای ترافیکی عابران پیاده در شهر تهران (به‌کارگیری نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران
چکیده
ایمنی عابران پیاده یک مشکل عمده بهداشت عمومی در ایران است. اجرای برنامه‌های آموزشی می‌تواند باعث بهبود رفتارهای عبور از خیابان در آنان شود. روش‌های آموزشی مبتنی بر وب می‌توانند نقش مهمی را در موفقیت برنامه‌های تغییر رفتار ایفا نمایند. این مطالعه با هدف ارزشیابی برنامه آموزشی مبتنی بر وب در ارتقاء رفتارهای ترافیکی در دانشجویان با بهره‌گیری از تئوری رفتار برنامه‌ریزی انجام گرفت. در یک مطالعه مداخله‌ای مبتنی بر وب، 148 شهروند مرد که دارای معیارهای ورود بودند، شرکت کردند. شرکت‌کنندگان با استفاده از روش تخصیص تصادفی به چهار گروه بحث و گفتگوی آنلاین (39 نفر)، گروه ایمیل (38 نفر)، گروه وبلاگ (41 نفر) و گروه کنترل (40 نفر) تقسیم شدند. گروه‌های مداخله به مدت یک ماه، برنامه آموزش رفتارهای عبور ایمن از خیابان بر اساس تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده را دریافت نمودند؛ اما گروه کنترل هیچ‌گونه آموزشی را دریافت نکرد. ابزار جمع‌آوری داده‌های مطالعه شامل پرسشنامه محقق ساخته سنجش سازه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و پرسشنامه رفتارهای ترافیکی عابران پیاده بود؛ که توسط شرکت‌کنندگان در ابتدا و شش ماه بعد از مداخله تکمیل گردید. داده‌های مطالعه با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS.21 و با انجام آزمون‌های آماری تی زوجی، آنالیز واریانسی یک‌طرفه، آزمون تعقیبی توکی و رگرسیون خطی و در سطح معنی‌داری 05/0=α مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. میانگین سنی شرکت‌کنندگان 71/1 ±45/22 سال بود. مقایسه گروه‌ها شش ماه بعد از مداخله نشان داد که میانگین نمره سازه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و رفتار ایمن در گروه‌های مداخله در مقایسه با گروه کنترل افزایش معنی‌داری یافته‌اند (05/0 > P). درحالی‌که قبل از مداخله تفاوت معنی‌داری بین گروه‌ها مشاهده نشد (05/0 > P). در خصوص اثربخشی روش‌های آموزشی، بر اساس نتایج تست تعقیبی توکی، روش‌های بحث و گفتگوی آنلاین، ایمیل و وبلاگ به ترتیب بیشترین تأثیر بر سازه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و عبور ایمن داشتند (05/0 > P). همچنین نتایج آزمون رگرسیون خطی شش ماه پس از مداخله نشان داد سازه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده قادر به تبیین 44/0 از واریانس اتخاذ رفتارهای ایمن می‌باشند. مهم‌ترین سازه‌های پیش‌بینی کننده رفتارهای ایمن به ترتیب شامل سازه کنترل رفتاری درک شده، نگرش، هنجارهای انتزاعی و قصد رفتاری است (05/0 > P). نتایج بیانگر آن است که آموزش مبتنی بر وب در ترغیب رفتارهای ایمن در عابران پیاده و اصلاح فاکتورهای روانی اجتماعی تعیین‌کننده آن سودمند است. روش بحث و گفتگوی آنلاین کارایی بالایی در بهبود رفتارهای ترافیکی در دانشجویان دارد.
کلیدواژه‌ها

- Byington K, Schwebel D.(2020) Effects of mobile Internet use on college student pedestrian injury risk. Accident Analysis & Prevention.;51:78-83.
 
- King MJ, Soole DW,(2023). Ghafourian A. Relative risk of illegal pedestrian behaviours.
 
- Zhuang X, Wu C. Pedestrians(2022)’ crossing behaviors and safety at unmarked roadway in China. Accident Analysis & Prevention.;43(6):1927-36.
 
- Retting RA, Ferguson SA, McCartt AT.(2024) A review of evidence-based traffic engineering measures designed to reduce pedestrian-motor vehicle crashes. American journal of public health. 2003;93(9):1456-63.
 
- Preusser DF, Wells JK, Williams AF,(2023) Weinstein HB. Pedestrian crashes in Washington, DC and Baltimore. Accident Analysis & Prevention.;34(5):703-10.
 
- Schwebel DC, Stavrinos D, (2024)Byington KW, Davis T, O’Neal EE, de Jong D. Distraction and pedestrian safety: How talking on the phone, texting, and listening to music impact crossing the street. Accident Analysis & Prevention.;45:266-71.
 
- Andrea Carlson Gielen, David Sleet.(2023) Application of Behavior-Change Theories and Methods to Injury Prevention Epidemiol Rev.;25:65-76.
 
- Bastani F, Hashemi S.(2022) Effects of a Web Based Lifestyle Education on General Health and Severity of the Symptoms of Premenstrual Syndrome (PMS) among Female Students: A Randomized Controlled Trial. Procedia - Social and Behavioral Sciences.;46:3356-62.
 
- Poddar KH, Hosig KW(2018), Anderson ES, Nickols-Richardson SM, Duncan SE. Web-Based Nutrition Education Intervention Improves Self-Efficacy and Self-Regulation Related to Increased Dairy Intake in College Students. Journal of the American Dietetic Association. 2010;110(11):1723-7.
 
- Tate DF, Wing RR,(2020) Winett RA. Using Internet technology to deliver a behavioral weight loss program. JAMA: the journal of the American Medical Association.;285(9):1172-7.
 
- Yardley L. (2016)The potential of Internet-delivered behaviour change interventions. The European Health Psychologist.;13(3):40-3.
 
- Donovan E, (2023)Wood M, Frayjo K, Black RA, Surette DA. A randomized, controlled trial to test the efficacy of an online, parent-based intervention for reducing the risks associated with college-student alcohol use. Addictive Behaviors.;37(1):25-35.
 
- Curtis DD,(2019) Lawson MJ. Exploring collaborative online learning. Journal of Asynchronous learning networks. 2001;5(1):21-34.